ANW

Inleiding

ANW staat voor Algemene NatuurWetenschappen en is sinds 1999 een nieuw schoolvak in de bovenbouw van het VWO. Het is een soort bèta-tegenhanger van het vak maatschappijleer. Bij ANW wordt je vertrouwd wordt gemaakt met de geschiedenis en denkwijze van de natuurwetenschappen (biologie, geneeskunde, sterrenkunde, scheikunde, natuurkunde, etc.), maar ook van de maatschappelijke en ethische kwesties die wetenschappelijke en technologische vooruitgang met zich mee brengen. We gaan dus door een brede, integrerende en soms reflexieve bril kijken naar de ontwikkeling van de natuurwetenschappen. Omdat iedereen er baat bij heeft om vanuit een dergelijke visie te kunnen reflecteren op de steeds grotere rol van natuurwetenschappen binnen onze samenleving, is het vak verplicht in alle profielen.

ANW wordt gegeven en afgesloten in VWO 5 en is een (school)examenvak. Het vormt onderdeel van het combinatiecijfer met maatschappijleer en het profielwerkstuk.

Inhoud

Op het Cartesius lyceum is ervoor gekozen om het vak ANW theoretisch en beschouwend op te zetten. Daarom beginnen we met een inleiding in de wetenschapsfilosofie en –geschiedenis, waarbij we stilstaan bij vragen als: wat is (natuur)wetenschappelijk onderzoek? Waarin verschilt wetenschappelijke kennis van niet-wetenschappelijke kennis? Wat is het verschil tussen de natuur- en sociale wetenschappen? Hoe weten we eigenlijk dat natuurwetenschappelijke kennis waar is? En: wat zijn de grootste doorbraken geweest in het natuurwetenschappelijke denken van de oude Grieken tot nu? En hoe hebben deze doorbraken geleid tot veranderingen in ons wereldbeeld en ons denken over de mens?

Na deze algemene vragen gaan we in de opvolgende periodes dieper in op een aantal wetenschapsgebieden die een belangrijke invloed hebben op ons huidige wereldbeeld en die in andere vakken niet, of alleen op een meer toegepaste wijze, aan bod komen. Daarbij valt te denken aan de evolutietheorie van Darwin en de gevolgen ervan allerlei vakgebieden, zoals psychologie en taalwetenschap. Naast theoretische discussies hierover, bijvoorbeeld over het selfish gene-perspectief op de rol van genen, zullen ook kwesties rondom klonen en DNA-technologieën aan bod komen. We zullen verder specifieke aandacht besteden aan de ontwikkeling van de geneeskunde en een aantal wetenschappelijke doorbraken die daar een belangrijke rol bij hebben gespeeld, zoals het ontdekken van (het belang van) mirco-organismen door Antonie van Leeuwenhoek, Louis Pasteur en Robert Koch. Een ander onderwerp is sterrenkunde. We staan stil bij het ontstaan van het heelal en ons zonnestelsel, zwarte gaten, technieken voor het meten van afstanden, de algemene relativiteitstheorie, etc. Tot slot voert iedereen een eigen onderzoek uit naar de grenzen van de huidige natuurwetenschappelijke kennis. Welke kennis hebben we al en waar bevinden zich nog hiaten? Met welke wetenschappelijke vragen houden natuurwetenschappers zich nu bezig? In het kader van dit onderzoek moeten leerlingen een interview houden met een wetenschapper aan een universiteit of een ander onderzoeksinstituut.

Werkwijze

Tijdens de lessen is veel plaats voor discussie, reflectie en eigen inbreng van de leerlingen. Reflectie kan echter alleen plaatsvinden als daarvoor een fundament aanwezig is. Daarom zullen we ook flink wat kennis op moeten doen over de besproken onderwerpen. Daarvoor bewandelen we niet altijd de geijkte paden van de bekende schoolboeken: soms lezen we artikelen en/of delen uit boeken van een wat hoger niveau dan veel leerlingen gewend zijn. Dit vereist extra inspanning, die van VWO-leerlingen echter mag worden verwacht.

Toetsing en afsluiting

De eerste drie onderwerpen worden afgesloten met examentoetsen. Daarnaast werken de leerlingen aan presentaties over een eigen gekozen onderwerp. Dit vormt, tezamen met het hierboven genoemde onderzoek naar de grenzen van wetenschappelijke kennis, het PO-cijfer in periode 4. Alle behaalde ET- en PO-cijfers tellen mee voor het schoolexamendossier. Voor meer informatie hierover kunt u het vak-PTA raadplegen elders op deze website.